Groentips & Groeninfo

Terugblik lezing Composteren

Terugblik op lezing ‘Composteren en bladeren’ op 19/11/2015

Raymond Betsens uit Lembeke (België), vakbekwaam compost-meester en eigenaar van tuin de Buksboom ging ons op 19 november de fijne kneepjes uitleggen over hoe tuinafval te verwerken tot zwart tuingoud.

Composteren is één van de milieuvriendelijke manieren van omgaan met bladeren en ander organisch materiaal. Het biedt geeft een voedselrijk en bodem-verbeterend eindproduct voor gebruik in de tuin. Droge en dode bladeren, net als verse groene bladeren, kunnen ingebracht worden in het composteringsproces.

Het meest ideaal is dat bladeren tussen de planten gestrooid worden om daar ter plaatse omgezet te worden tot compost en de plant er gelijk zijn voordeel mee kan doen.

Als dat niet mogelijk is, of men vindt dit te “rommelig”, dan is er uiteraard de mogelijkheid van de verschillen de vormen van compostbakken: de wormenbak, de plastic compostbak welke veel gemeentes (gratis) beschikbaar stellen tot en met de zelf gemaakte composthoop, al of niet gemaakt met pellets. Vaak wordt keuken- en tuinafval samen met het restafval in de vuilniszak gedeponeerd maar het kan  ook anders. Een compostbak of compostvat in je tuin geeft je een regelmatige aanvoer van compost.

Composteren is een boeiend proces! Organische resten die geen andere nuttige bestemming hebben worden op de composthoop door micro-organismen omgezet in humusrijke grond. Wormen, pissebedden, schimmels, mijten en bacteriën zorgen voor de vertering. Om dit proces goed te laten verlopen hebt u voldoende afwisseling nodig tussen stikstofrijke, vochtige voedselresten en koolstofrijke, droge tuinresten.De grootte van je tuin zal bepalen of je voor een standaard compostvat of compostbak zal kiezen of als je voor een composthoop gaat.

Bij optimale omstandigheden heb je tussen de 6 maanden en één jaar bruikbare compost die je in de tuin of in je bloembakken kan verwerken. Compost zorgt ervoor dat kleigrond lichter en beter bewerkbaar wordt en dat zandbodems beter het water vasthouden en voedingsrijker worden. Door compost in je tuin te verwerken krijgt elk type bodem ook de optimale zuurtegraad.

Compost is een droge substantie die ruikt naar bosgrond. Oogst je een vieze, stinkende smurrie uit je compostvat, dan liep er wat fout tijdens het composteringsproces. Compost is geen meststof, maar een bodem-verbeterend middel. Het geeft structuur aan je bodem en activeert het bodemleven

Compost maakt een zware bodem luchtiger, zodat water er gemakkelijker doorstroomt. In zanderige bodems houdt hij het water net beter vast: Elk grondtype heeft baat bij compost.

Je kunt de compost in de groentetuin gebruiken, rond bomen aanbrengen om de wortels te beschermen, in bloembakken en de plantput van bomen of struiken vermengen, …

Waar moet de compostbak staan?

Zoek een plaats in jouw tuin in de half-schaduw, waar het vat op een fundering van 9 stoeptegels met een voeg van 1 tot 1 1/2 cm  moet staan. Leg de bodemplaat op deze fundering en zet de romp vast in  gleuf van de bodemplaat. Ideaal is als het vat van enkele uren zon kan genieten; liefst de ochtendzon om opwarming te stimuleren, zeker in koude periodes.

Hoe moet het vat / composthoop gevuld worden?

Begin met een startlaag van grof materiaal: snoeihout, houtsnippers of kleine takjes. Hierna kan het materiaal dat je wenst te composteren in het vat. Zorg voor een goed evenwicht tussen groen en bruin materiaal. Verlucht het vat minstens een keer per week. Gebruik daarvoor een verluchtingsstok. Steek deze zo diep mogelijk in het te composteren materiaal op verschillende plaatsen, draai hem dan een kwartslag en trek hem er uit. Hierdoor vermeng je de materialen en krijg je een schoorsteeneffect dat nodig is om de compostering op gang te houden.

Na enkele maanden is je vat vol en kan het composteren in de eindfase treden. Na enkele maanden maak je het vat leeg en wordt het verse materiaal van het nog niet gecomposteerde materiaal gescheiden. Eventueel wordt dit gezeefd om grovere (niet-gecomposteerde materialen) er uit te halen.

Het gecomposteerde materiaal kun je in jouw tuin of bloembakken gebruiken.

Start het compostvat opnieuw op zoals bij het begin, met de rest van het verse materiaal en voeg geregeld nieuwe afval toe.

Tips en weetjes

 

                    Groen materiaal bestaat uit afval van groenten, fruit, bloemen, kleinere hoeveelheden gras, onkruid (zonder zaad en zonder grond), theezakjes, eierschalen, koffiedik met papierfilter, keukenrol papier & servetten, stro & hooi, versnipperd snoeihout, afgestorven potplanten, herfstbladeren en dennennaalden.

                    Bruin materiaal is snoeihout, stro, houtsnippers en gedroogde bladeren, …

                    Zorg bij de keuze van de locatie ervoor dat het compostvat niet op beton of tegels staat. De micro-organismen in de grond moeten bij het afval kunnen.

                    Kies een plaats in de halfschaduw.

                    Hak keuken- en tuinafval in kleine stukjes. Deze breken daardoor sneller af.

                    Gooi geen grote hoeveelheden van hetzelfde soort materiaal op elkaar (zoals gras), maar verdeel het over meerdere lagen die je afwisselt met ander afval.

                    De micro-organismen hebben ook water en lucht nodig om voor een goede vertering te kunnen zorgen. Compost moet vochtig zijn maar niet te nat. Besproei de composthoop met water als deze te droog lijkt. Een vochtgehalte van 50 à 60% is ideaal.

                    Belucht wekelijks het composterend materiaal met een beluchtingsstok om het afbraakproces te versnellen.

                    Het toevoegen van compostversneller heeft –als het composteren op de juiste manier gebeurt- in principe weinig toegevoegde waarde.

                    Laat je tuin- en keukenresten niet te lang in de keukenemmer staan, gooi het meteen in het compostvat.

                    Zorg ervoor dat je niet te veel gras in je compostvat stopt: de ideale verhouding is 1/3 deel gras en 2/3 deel structuurmateriaal.

                    Heb je de mogelijkheid om de temperatuur en/of pH te meten: de ideale conditie is een temperatuur tot 65 °C (daarboven sterven de regenwormen) en een vochtigheid van 40-50 %.

                    Krijgt het compostproject wel genoeg zuurstof? Het composterend materiaal moet voldoende luchtigheid hebben. En die krijg je door de bak of het vat voldoende te beluchten en het minimum een keer per jaar om te zetten.

                    Compostbakken (zonder deksel) worden vaak veel te nat. Hierdoor krijgen anaerobe bacteriën de overhand, gaat de compost rotten en ontstaat er een stinkend proces. Om dit te voorkomen is het goed om een open compostbak at te dekken met een speciaal doek welke gassen doorlaat, maar regenwater tegen houdt. Eventueel is worteldoek ook te gebruiken, echter deze laat water gedeeltelijk door.

Wat hoort er niet in een compostvat thuis?

•             Saus, vetten en olie

•             Dierlijke resten zoals beenderen, vleesresten en visgraten

•             Timmerhout / hout met verfresten

•             Luiers

•             Aarde en grond

•             Kattenbakvulling en uitwerpselen van dieren

•             Kunststof en metaal

•             Asresten van de open haard

•             Onkruid welke zaaddragend is

•             Kattenbakvulling

•             Uitwerpselen van kat of hond

Moet ik een compostvat of een composthoop gebruiken?

 

                    Elk soort tuin geschikt voor compostering. Maar je moet wel het systeem zoeken welke bij jouw tuin, binnenplaatsje of zelfs balkon past.

                    Voor een kleine tuin (200 tot 300 m2) kies je best een compostvat. Met zijn geperforeerde bodemplaat, donkere kleur en beluchtingsstok is dit een uitstekend keuze om met een minimum aan inspanning keukenresten en kleine hoeveelheden tuinafval te verwerken tot compost van goede kwaliteit.

                    Heb je een grotere tuin? Ga dan voor een systeem van twee of drie compostbakken, die je aan de voorzijde kunt openmaken. In de eerste bak leg je keuken- en tuinresten. Is deze bak vol, dan breng je de hele inhoud goed gemengd en verlucht over naar bak 2, en kun je bak 1 weer vullen.

                    Woon je op een flat of in een stadswoning met binnenplaatsje? Overweeg dan de aanschaf van een wormenbak. Dit gesloten systeem, dat bestaat uit een of meer plastic bakken met wormen kan het keukenafval van een klein gezin verwerken. Maar opgepast: je hebt enige ervaring en kennis nodig om de wormenpopulatie in dit gesloten systeem in leven te houden.

Kun je gras gemakkelijk composteren?

Gras is erg moeilijk te composteren, maar het kan wel. Je gebruikt er best geen compostvat voor, maar een bak of een hoop. Laat het gemaaide gras enkele uren op het gazon drogen (gras bestaat voor 70 % uit water)voor je het verzamelt, zo vermindert het volume en voorkomt veel te veel vocht in de compost. Zorg ervoor dat je genoeg bruin materiaal tussen het gras mengt, leg eventueel in de herfst een voorraad aan van herfstbladeren en dennennaalden.

Grasafval kan je ook tussen planten gooien waardoor dit onkruidvorming voorkomt en op termijn omgezet wordt naar compost.

Asresten van de open haard

Asresten van de open haard zijn niet te gebruiken voor de composthoop, deze zijn echter wel te gebruiken voor toevoeging aan de grond bij rode bessen en bij buxus. Asresten bevatten veel Kalium en Magnesium en dit is wat deze planten graag in hun voeding hebben. 

Wat kan ik doen met compost?

Compost is een droge substantie die ruikt naar bosgrond. Oogst je een vieze, stinkende smurrie uit je compostvat, dan liep er wat fout tijdens het composteringsproces. Compost is geen meststof, maar een bodemverbeterend middel. Het geeft structuur aan je bodem en activeert het bodemleven. Compost maakt een zware bodem luchtiger, zodat water er gemakkelijker doorstroomt. In zanderige bodems houdt hij het water net beter vast. Elk grondtype heeft baat bij compost.

Je kunt de compost in de groentetuin gebruiken, rond bomen aanbrengen om de wortels te beschermen, in bloembakken en de plantput van bomen of struiken vermengen met potgrond. 100 % compost voor potgrond geeft mogelijke verbrandingsverschijnselen.

Zuurminnende planten zoals Azalea’s en Rododendrons hebben liever geen compost!

 

Kun je met een compostvat de afvalberg verminderen? Composteren betekent niet al je tuin- en keukenresten in een compostvat dumpen, het deksel sluiten en er nooit meer naar omkijken. Kwaliteitsvol composteren gaat niet alleen over de vermindering van de afvalberg, maar ook over het sluiten van de kringloop. Het is creatief zijn met natuurlijke afvalmaterialen. Want je kunt zwart goud uit die afvalberg halen.

 

Met dank aan Raymond Betsens voor zijn leerzame lezing

Bij deze ook de link naar zijn website De Buksboom: http://www.debuksboom.be/

meer

 

 

 

15
Jul
Volkstuin: het gewas bij de buren…….
07
Jul
bloemen, bijtjes en vlinders